Wij hebben eerder van Valeria Luiselli het prachtige boek Archief van verloren kinderen (2019) vertaald, en toen merkten we al dat Luiselli heel goed begrijpt wat vertalen inhoudt, hoeveel keuzes vertalers maken en hoezeer ze een stempel op een tekst drukken. Vertalen is puzzelen – oneindig puzzelen, net zo lang tot je met alle middelen die je in de doeltaal ter beschikking staan, de brontaal in alle facetten recht hebt gedaan. We hebben wel eens een auteur horen zeggen: Ik zou eigenlijk wat liever voor mijn vertalers moeten zijn en niet van die onmogelijk te vertalen dingen moeten schrijven. Maar het grappige is dat je als auteur nooit kunt weten wáár de problemen bij het vertalen precies zitten.
Bij het onlangs verschenen Beginning Middle End heeft Luiselli een online document gemaakt, waar al haar vertalers met vragen terecht konden – niet alleen bij haar, maar ook bij de internationale collega’s. Een prima initiatief, want vanzelfsprekend is het fijn je auteur vragen te kunnen stellen, maar het kan ook heel waardevol zijn om met anderstalige collega’s van gedachten te wisselen over vertaaldilemma’s. De oplossingen in andere talen kunnen soms verrassende nieuwe inzichten geven.
Een van de eerste vragen die Luiselli zelf, puur uit nieuwsgierigheid, aan alle vertalers stelde, was hoe zij de titel zouden vertalen. Beginning Middle End. Met hoofdletters, maar zonder komma’s. Voor ons niet echt een probleem: wij hebben de kommaloze opsomming als zodanig overgenomen, in navolging van de auteur, maar dan zonder hoofdletters, aangezien dat in het Nederlands niet gebruikelijk is. We hebben wel nagedacht over eind of einde, maar voor dat laatste gekozen omdat het ritmisch mooier is, en wat archaïscher aandoet, wat heel goed past binnen de context van dit boek, met veel citaten uit Naturalis historia van Plinius de Oudere (1e eeuw na Christus). Voor ons leverde de titel geen problemen op.
Hoe anders bleek dit te zijn voor de Italiaanse vertaler…
…..Download rechtsboven de PDF voor de volledige tekst. Als uw voorkeur uitgaat naar Epub-formaat, kunt u het bestand downloaden door hier te klikken. En hier vindt u het bestand in Word.
