Waarom is dit een moeilijk boek om te vertalen? Gelukkig bevat het niet bijzonder veel woordspelingen, zoals met name deel twee van de trilogie, dat me een volledige zomer het leven zuur heeft gemaakt. De eerste uitdaging is dat de roman in het geheel in de tweede persoon is geschreven. Toen ik het boek voor het eerst begon te lezen, vreesde ik dat het hierdoor onverteerbaar zou zijn, maar het procedé blijkt te werken. Wel levert het bijzondere problemen op. In de kladversie van de eerste bladzijde bleek ik dertig keer het woordje ‘je’ te hebben gebruikt, wat fnuikend was voor de leesbaarheid. In het Roemeens kan het persoonlijk voornaamwoord meestal wegblijven en krijg je nooit zinnen als ‘je ziet je in je spiegel’. Als vertaler moest ik naar andere oplossingen zoeken.
Saillant detail is dat ik een fragment tegenkwam dat, evident per abuis, in de derde persoon was geformuleerd. Ik heb de auteur erop gewezen, die antwoordde: ‘Dat had ik ook in de drukproeven aangegeven, maar ze hebben er niets aan gedaan. Zie maar wat je doet, jij bent toch de enige die het is opgevallen.’ Zo blijkt maar weer dat vertalers de beste lezers zijn.
De grootste uitdaging is de stijl en de woordkeuze. Zoals gezegd speelt het boek zich grotendeels af in de negentiende eeuw. De taal is niet echt negentiende-eeuws Roemeens, maar de meanderende stijl is wel archaïsch of archaïserend – en de woordkeuze is ongehoord rijk. Daar komt nog bij dat de auteur veel woorden gebruikt van Griekse of Turkse origine, die inmiddels uit het standaard Roemeense taalgebruik zijn verdwenen. Nederlandse equivalenten zijn er uiteraard niet, maar toch dient de vertaling een soortgelijke toon als de brontekst te treffen, in de eerste plaats op het niveau van de woordenschat. Voorafgaande aan en tijdens het werk aan de vertaling heb ik lijstjes met Nederlandse woorden en uitdrukkingen aangelegd die me wellicht van pas zouden komen. De meeste heb ik niet gebruikt, maar het leverde wel een prachtige verzameling bijzonder Nederlands op: in het prangen van de nood, in een geur van heiligheid staan, een grote uithaal maken, vermaagschapping, zwerk, sponde…
…..Download rechtsboven de PDF voor de volledige tekst. Als uw voorkeur uitgaat naar Epub-formaat, kunt u het bestand downloaden door hier te klikken. En hier vindt u het bestand in Word.
