Winnaar van de Vertaalengel 2019

VertaalVerhaal.nl

Nu meer dan 600 verhalen

  • Home
  • Over VertaalVerhaal
  • Contact
  • Verhalen
  • Links
over-vertalen Over vertalen

Over vertalen

José Ortega y Gasset, vertaald door G.J. Geers

Goed schrijven bestaat daarin, dat men voortdurend kleine inbreuken maakt op de grammatica, op het gevestigde gebruik, op de heersende taalnorm. Het is een daad van voortdurende rebellie tegen de sociale omgeving, een omverwerpen. Goed schrijven impliceert een zekere krasse stoutmoedigheid. Welnu, een vertaler is gewoonlijk een kleinmoedig mens. Uit schuchterheid heeft hij die bezigheid, de minste, gekozen. Hij ziet zich tegenover het enorme politieapparaat van de grammatica en van het logge gebruik. Wat moet hij beginnen met die rebelse tekst? Is het niet te veel van hem gevergd, dat hij ook rebels wordt en dan voor rekening van een ander? De kleinmoedigheid zal in hem zegevieren en in plaats van tegen de grammaticale decreten in te gaan zal hij het tegengestelde doen: hij zal de door hem vertaalde schrijver in de kerker van de gebruikelijke taal opsluiten, m.a.w. hij zal hem verraden. Traduttore, traditore. En toch, boeken van de exacte en van de natuurwetenschappen kunnen wel vertaald worden – antwoordt mijn gesprekspartner. – Ik ontken niet, dat daar de moeilijkheid kleiner is, maar wel dat die niet bestaat. De tak van de wiskunde die het meest in de mode is geweest in de laatste kwarteeuw is de ‘Theorie der Verzamelingen’ geweest. Welnu, de schepper ervan, Cantor, gaf haar een naam die onmogelijk in onze talen te vertalen is. Wat wij ‘conjunto’ [verzameling, totaal] hebben moeten noemen, noemde hij ‘Menge’, een woord welks betekenis niet gedekt wordt door ‘conjunto’. Laten we dus de vertaalbaarheid van de mathematische en fysische wetenschappen niet overdrijven. Maar, met dit voorbehoud, ben ik bereid te erkennen dat een vertaling in die wetenschappen het origineel veel dichter kan benaderen dan in de andere. – Erkent u dus dat er twee soorten van geschriften zijn: die niet en die wel vertaald kunnen worden?

 – Als we ons aan de heel grote lijnen houden, moet ik dat onderscheid aanvaarden, maar door dat te doen sluiten we de weg af tot het werkelijke probleem dat elke vertaling stelt….

…..Download rechtsboven de PDF voor de volledige tekst. Als uw voorkeur uitgaat naar Epub-formaat, kunt u het bestand downloaden door hier te klikken. En hier vindt u het bestand in Word.

Verhalen Tags: José Ortega y Gasset, G.J. Geers
  • download pdf: Over vertalen

    José Ortega y Gasset (1883-1955) promoveerde in 1904 tot doctor in de filosofie aan de Universiteit van Madrid, waarna hij nog vijf jaar doorbracht aan de universiteiten van Berlijn, Leipzig en andere steden in Duitsland. Terug in Madrid bekleedde hij van 1910 tot 1936, toen de Spaanse Burgeroorlog uitbrak, de leerstoel Psychologie, Logica en Ethiek. Ook was hij actief als essayist in tijdschriften. Hij leidde de republikeinse intellectuele oppositie onder de dictatuur van Miguel Primo de Rivera (1923-1930) en steunde de onttroning van koning Alfonso XIII in 1931, waarna hij in het parlement van de Tweede Spaanse Republiek werd gekozen. Zijn beroemdste boek, La rebelión de las masas uit 1930, werd in 1932 in het Engels vertaald als The Revolt Of The Masses en in 1933 door Johan Brouwer als De opstand der horden (in 2015 hervertaald door Diederik Boomsma als De opstand van de massamens). Vanwege zijn publieke stellingnames zag hij zich toen de burgeroorlog uitbrak genoodzaakt te vluchten. Hij verbleef onder meer in Parijs, Leiden en Amsterdam, enkele jaren in Argentinië en daarna in Lissabon. In 1948 keerde hij terug naar Madrid en stichtte onder het fascistische Franco-bewind zijn Instituto de Humanidades. ‘Over vertalen’ (Miseria y esplendor de la traducción) verscheen in zijn El libro de las misiones en werd door G.J. Geers als hoofdstuk opgenomen in de bloemlezing uit zijn werk Crises in leven en liefde, in kunst en historie. G.J. Geers (1891-1965) studeerde Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit Leiden en vertrok na zijn promotie in 1917 naar Madrid, waar hij betrokken raakte bij intellectuele kringen en de plaatselijke socialistische beweging. Hij vertaalde onder meer Das Kapital van Karl Marx en werk van Lenin in het Spaans. Hij speelde een sleutelrol bij de oprichting in 1920 van de eerste communistische partij in Spanje, maar werd kort daarna wegens zijn ‘subversieve activiteiten’ door de Spaanse politie naar Nederland uitgezet. Hij was lector Spaans in Groningen van 1947 tot 1961 en buitengewoon hoogleraar van 1961 tot zijn emeritaat in 1962. In zijn laatste jaren was hij een prominent lid van de Nederlandse vredesbeweging, als voorzitter van De Derde Weg en redacteur van het blad van die beweging.

Misschien ook interessant...

Lees Over de vertaling van <span>La rebelión de las masas</span>

Over de vertaling van La rebelión de las ma...

Diederik Boomsma

Lees Dankwoord bij de aanvaarding van de Martinus Nijhoffprijs 1968

Dankwoord bij de aanvaarding van de Martinus Nijho...

Felipe M. Lorda Alaiz

Over het vertalen van Valeria Luiselli, Begin midden einde – en de fictieve zwemlesanekdote →
  • VertaalVerhaal

    Op deze site vindt u technische verhalen naast grappige anekdotes, diepe literaire bespiegelingen naast lichtvoetige schetsen en weemoedige herinneringen naast wilde impressies. Lees meer

  • Alle Nijhoffprijs-winnaars

    VertaalVerhaal heeft alle dankwoorden ontsloten van de vertalers die vanaf 1955 de Martinus Nijhoff Vertaalprijs hebben ontvangen. Het Prins Bernhard Cultuurfonds heeft de bijbehorende juryrapporten ter beschikking gesteld.

  • Alle Aleida Schot-prijswinnaars

    Ons streven is alle dankwoorden te ontsluiten van de vertalers die vanaf 1981 de Aleida Schot-prijs hebben ontvangen. De Aleida Schot Stichting heeft de bijbehorende juryrapporten ter beschikking gesteld.

     

  • Alle Dr Elly Jaffé-prijswinnaars

    VertaalVerhaal heeft ook de dankwoorden ontsloten van de vertalers die vanaf 2001 de Dr Elly Jafféprijs hebben ontvangen. Alleen het dankwoord van Jan Mysjkin uit 2012 ontbreekt – daarvan is geen uitgeschreven versie bewaard gebleven.

  • letterenfonds vertaalprijzen

    Voor zover de dankwoorden die in de loop der jaren zijn uitgesproken nog te achterhalen zijn, wil VertaalVerhaal ze hier ontsluiten. Het Nederlands Letterenfonds heeft de bijbehorende juryrapporten ter beschikking gesteld.

  • Boeken

    VertaalVerhaal brengt op bescheiden schaal ook boeken uit. Tot nu toe verschenen De hond van Rabelais door Hans van Pinxteren, Cervantes & co door Barber van de Pol en Vertaalkunde versus vertaalwetenschap door Peter Verstegen (papieren uitgaven) en Krullen uit de werkplaats door Marko Fondse (e-boek). Daarnaast bracht Bartho Kriek zijn Literair vertalen als herscheppende kunst bij ons onder.

  • BLUESKY

    VertaalVerhaal op bluesky
  • Facebook

    Volg VertaalVerhaal ook via Facebook.
  • Doneer!

    De verhalen zijn vrij te downloaden en te lezen, maar een donatie stellen we zeer op prijs. Doneer

Home     Over     Verhalen     Contact     Links

© 2026 VertaalVerhaal.nl