Het is zeer ongebruikelijk dat een vertaler zo in het middelpunt van de belangstelling staat. Paul Auster zei ooit: ‘Translators are the shadow heroes of literature.’ Ik voel me niet bepaald een held, maar dat van die schaduwen klopt wel. De door mij vertaalde roman De onzichtbaren van Roy Jacobsen gaat over de familie Barrøy, die op een piepklein afgelegen eiland in Noord-Noorwegen woont. Ze zwoegen en worstelen, maar geven nooit op – in alle eenzaamheid, onzichtbaar, in de schaduw. Als Roy een roman over ons, vertalers, had geschreven, had hij dezelfde titel kunnen gebruiken.
Onzichtbaar, omdat de meeste mensen er nooit bij stilstaan hoeveel van de teksten die ze dagelijks lezen of horen, vertaald zijn. Krantenartikelen, leerboeken, gebruiksaanwijzingen, irritante internetadvertenties – en natuurlijk, en bovenal, literatuur: veel daarvan is oorspronkelijk in een andere taal geschreven. Zonder vertalers zouden bibliotheken en boekenkasten akelig leeg zijn. Ook inhoudelijk armer, want zonder vertalers zouden veel gedachten en ideeën onze landen nooit bereikt hebben; zouden onze schrijvers veel minder geïnspireerd zijn geraakt door buitenlandse auteurs – zonder vertalingen zouden we even geïsoleerd zijn als de mensen op Barrøy. Want vertalers zijn niet alleen veerlieden tussen talen, maar ook, om Susan Sontag te parafraseren, een brug tussen culturen en ideeën, zodat wij kennis kunnen maken met de gedachten van andere mensen en ons daarin kunnen verdiepen, ze kunnen begrijpen. Iets wat nu misschien belangrijker is dan ooit tevoren.
Onzichtbaar, omdat we geïsoleerd werken, op een eiland zou je kunnen zeggen: thuis, alleen, zonder collega’s of gesprekken bij de koffieautomaat. Maar onzichtbaar zijn is dan, althans in mijn geval, misschien niet eens een nadeel…
…..Download rechtsboven de PDF voor de volledige tekst. Als uw voorkeur uitgaat naar Epub-formaat, kunt u het bestand downloaden door hier te klikken. En hier vindt u het bestand in Word.
